Debaty sejmoweCzwarta Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie egzekwowania prawa wobec sędziów, którzy w latach 1944-1989 sprzeniewierzyli się niezawisłości sędziowskiej

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z nadesłaną na moje ręce interpelacją pana posła Jana Kulasa, dotyczącą realizacji ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, którzy w latach 1944-1989 sprzeniewierzyli się niezawisłości sędziowskiej (DzU z 1999 r. nr 1, poz. 1), uprzejmie przedstawiam odpowiedź na zapytania poselskie.

   W związku z wejściem w życie cytowanej na wstępie ustawy minister sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 26 lutego 1999 r. utworzył w strukturze organizacyjnej Departamentu Sądów i Notariatu Wydział ds. realizacji ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r., z jednoczesnym przekazaniem Departamentowi Spraw Wojskowych orzeczeń wydanych przez sądy wojskowe. Wydział został powołany na okres od dnia 1 marca 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. Przedmiotem badań prowadzonych w wydziale są sprawy z wniosków osób, które mają poczucie skrzywdzenia na skutek wydanych orzeczeń, jak też zainicjowanych z urzędu przez ministra sprawiedliwości. Do chwili obecnej zarejestrowano ogółem 113 spraw. Zbadano akta 89 spraw (w tym 33 sprawy na wniosek osób skrzywdzonych).

   Minister sprawiedliwości skierował do rzeczników dyscyplinarnych poszczególnych sądów apelacyjnych żądanie wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec 42 sędziów. Wszystkie wnioski odnosiły się do sędziów, którzy wydali orzeczenia w sprawach karnych. Odnośnie do spraw rozpoznawanych przez sądy wojskowe tylko 3 skargi osób skrzywdzonych dotyczyły Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni. Zarówno w tych 3 przypadkach, jak i w pozostałych 15 nie podjęto badań merytorycznych z uwagi na fakt, iż żaden z ówcześnie orzekających sędziów nie pozostaje już w służbie sędziowskiej bądź też w stanie spoczynku. Z okręgu apelacji gdańskiej, po zbadaniu spraw rozpoznawanych przez sądy powszechne, skierowano 3 żądania wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Nadto Ministerstwo Sprawiedliwości zostało powiadomione przez rzecznika dyscyplinarnego o sporządzeniu w dwóch sprawach wniosków na polecenie prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku.

   Należy podkreślić, iż w myśl art. 87 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych postępowanie dyscyplinarne toczy się z wyłączeniem jawności. § 2 tegoż artykułu stanowi, że orzeczenie dyscyplinarne można podać do wiadomości publicznej po jego uprawomocnieniu się na odstawie uchwały sądu dyscyplinarnego, zatem wymieniony organ jest jedynie właściwy do ujawnienia informacji związanych z rozpoznawanymi sprawami zawisłymi przed sądem dyscyplinarnym. Również sprawy badane przez ministerstwo w trybie ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. objęte są klauzulą ˝zastrzeżone˝ i jako takie podlegają regulacji ustawy z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych, co uniemożliwia podanie bliższych danych dotyczących prowadzonych postępowań.

   Jednocześnie pragnę podkreślić, iż w świetle ustawy z dnia 3 grudnia 1998 r. o odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, którzy w latach 1944-1989 sprzeniewierzyli się niezawisłości sędziowskiej, oraz stosownych przepisów Kodeksu postępowania karnego i ustawy o ustroju sądów powszechnych uprawnienia ministra sprawiedliwości ograniczają się jedynie do możliwości badania spraw na wniosek i z urzędu oraz kierowania do rzeczników dyscyplinarnych żądania wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Dalej postępowanie dyscyplinarne toczy się przed niezawisłym sądem, a minister sprawiedliwości, nie posiadając prawa do zaskarżania orzeczeń, nie ma też możliwości popierania swego stanowiska. Jeżeli zaś chodzi o współpracę Ministerstwa Sprawiedliwości z Krajową Radą Sądownictwa, to sprowadza się ona do wymiany informacji o badanych sprawach.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Janusz Niedziela

   Warszawa, dnia 9 stycznia 2001 r.