Debaty sejmoweCzwarta Kadencja

Interpelacja w sprawie kierunków polityki wyznaniowej państwa w stosunku do kościołów i związków religijnych innych niż Kościół katolicki - ponowna

   Uzasadnienie.

   We wspomnianej interpelacji zadałem 4 pytania, dotyczące określenia:

   - zasad stosowania art. 25 ust. 5 Konstytucji RP w stosunku do Kościołów i związków wyznaniowych zarówno nieposiadających ustawowo uregulowanego stosunku z Państwem, jak i tych, których stosunki te zostały uregulowane ustawami, uchwalonymi przed wejściem Konstytucji w życie;

   - przewidywanego zakresu przedmiotowego umowy pomiędzy danym Kościołem lub związkiem wyznaniowym a Radą Ministrów, jako zawartego w powołanym wyżej przepisie warunku sine qua non ustawowej regulacji;

   - przewidywanego terminu zawarcia przez Radę Ministrów wymaganej przez art. 25 ust. 5 Konstytucji umowy z Kościołem Nowoapostolskim;

   - istnienia zamierzeń nowelizacji ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania lub uchwalenia nowej ustawy wyznaniowej.

   Na tak sformułowane pytania w piśmie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w miarę wyczerpującą odpowiedź otrzymałem tylko na ostatnie z nich, aczkolwiek informację, że nie jest planowane nie tylko podjęcie prac nad nową ustawą wyznaniową, ale nawet nowelizacją obecnie obowiązującej, trudno uznać za pomyślny sygnał. Wyrażam bowiem pogląd, że ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania z uwagi na brak stosownych zapisów nie jest spójna z postanowieniami art. 25 ust. 5 Konstytucji.

   Jednocześnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi na pytanie dotyczące zawarcia umowy z Kościołem Nowoapostolskim. A tym niemniej Kościół Nowoapostolski też należy do nadmienionej grupy ˝historycznych˝ kościołów, tym bardziej że sięga okresu przedwojennego i dysponuje atrybutem Kościoła uznaniowego z mocy wówczas przejętych uregulowań prawnych ustawodawstwa dzielnicowego zaboru rosyjskiego, jak i pozostałych zaborów, a obecnie jako jedyny z tej grupy Kościołów nie ma jeszcze odrębnej regulacji ustawowej. Kościół Nowoapostolski, przedkładając projekt odpowiedniej ustawy, wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania legislacyjnego w dniu 08.05.1990 r. Późniejszy okres cechują liczne monity. W końcu jesienią 1996 roku doszło do podjęcia prac nad projektem ustawy przez wspólną komisję rządowo-kościelną. Uzgodniony projekt ustawy o stosunku państwa do Kościoła Nowoapostolskiego w Rzeczypospolitej Polskiej jako projekt rządowy został przyjęty protokołem z dnia 27.01.1997 r., a po uzgodnieniach międzyresortowych potwierdzony pismem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 05.06.1997 r. Kolejne lata znów cechują się licznymi monitami i wnioskami, w tym też o zawarcie umowy z Radą Ministrów na podstawie art. 25 ust. 5 Konstytucji oraz znowelizowanego art. 8 wraz z art. 40 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U. z 1998 r. nr 59, poz. 375). W tym zakresie odnotowuje się brak jakichkolwiek działań, podobnie jak też dotychczas zostało pozostawione bez odpowiedzi ostatnie pismo Kościoła z dnia 15.07.2003 r. w niniejszej sprawie skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

   Natomiast jeżeli chodzi o stwierdzenia odnoszące się do pozostałych pytań, to nie mogę przy najlepszych chęciach uznać je za merytoryczne.

   Jeżeli bowiem chodzi o zawartą w pierwszym moim pytaniu kwestię zasad stosowania art. 25 ust. 5 Konstytucji, to wystąpienie - posiadającego ustawowo uregulowane stosunki z Państwem - Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego o zawarcie z Radą Ministrów wymaganej umowy postawiło problem stosowania tego zapisu wobec wszystkich Kościołów, których stosunki z państwem zostały ustawowo uregulowane przed uchwaleniem obecnej Konstytucji. Wyrażam jednocześnie ubolewanie, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zajął jakiegokolwiek stanowiska w tej kwestii, mającej przecież fundamentalne znaczenie dla całej polityki wyznaniowej państwa.

   Z kolei informacji, że jedynym efektem ponad 6-letniego obowiązywania art. 25 ust. 5 Konstytucji jest powołanie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji zespołu do opracowania wzoru wspomnianej umowy, nie sposób uznać za zadowalającą i wskazującą na istnienie choćby zarysu kierunków przyszłej polityki wyznaniowej.

   Ze wskazanych wyżej względów swoje wystąpienie do Pana Marszałka uważam za w pełni uzasadnione.

   Łączę wyrazy szacunku

   Poseł Andrzej Aumiller

   Poznań, dnia 22 grudnia 2003 r.