Debaty sejmoweCzwarta Kadencja

Interpelacja w sprawie wypłaty odszkodowań za drogi, które z mocy ustawy stały się własnością gmin

   Szanowny Panie Premierze! Do wielu gmin w Polsce wpływają wnioski o wypłatę odszkodowań za drogi, które z mocy prawa przeszły na ich własność, zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku. Są to sprawy nieuregulowane z lat 1997, 1998, a także sprawy z lat osiemdziesiątych nieuregulowane do dnia dzisiejszego.

   W chwili obecnej urzędy lawinowo zasypywane są wnioskami o wypłatę zaległych odszkodowań. Przykładowo Gmina Przemęt na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami będzie zobowiązana do wypłaty odszkodowań w kwocie ok. 7.000.000 zł. Kwota ta wynika z powierzchni gruntów, które z mocy prawa stały się własnością gminy (art. 98 ust. 1 ww. ustawy), pomnożonej przez średnią cenę 1 m2 powierzchni szacowaną przez biegłych rzeczoznawców w gminie Przemęt. Ww. kwota stanowi ok. 27% budżetu gminy. Jeżeli dojdzie do wypłaty odszkodowań, a w świetle obowiązujących przepisów tak właśnie będzie, gmina będzie musiała zaciągnąć kredyty i straci możliwość rozwoju lokalnego, co będzie skutkowało na dalsze lata.

   Powyższy przykład ma niestety również odniesienie do innych gmin w Polsce. Samorządy gminne uważają, że stan prawny zawarty w ustawie o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku nierówno traktuje gminę i właścicieli gruntów, na wniosek których podział został dokonany.

   Wynika z tego, że gmina ma obowiązek wypłacić odszkodowanie za przejęte drogi kilka, kilkanaście czy nawet kilkadziesiąt lat po przeprowadzonym podziale wg aktualnie obowiązujących cen rynkowych. Jednak prawo do pobierania opłaty adiacenckiej (opłata za wzrost wartości nieruchomości będący wynikiem podziału nieruchomości - art. 98a ust 1 ustawy) gmina ma tylko w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Nakładając opłatę adiacencką, gmina mogłaby sobie zminimalizować skutki finansowe wypłacanych odszkodowań, ale tylko w ww. terminie. Po upływie tego terminu gmina nie może zrobić już nic poza wypłaceniem odszkodowania.

   Należy również zauważyć, że właściciele gruntów występowali i występują nadal z wnioskami o dokonanie podziałów gruntów w celu uzyskania korzyści majątkowych ze sprzedaży działek. Do obsługi tych działek niezbędne jest wyznaczenie dróg, które z mocy prawa stają się własnością gminy. Za grunt pod wyznaczonymi drogami gmina ma obowiązek wypłacić odszkodowania wg zasad jak przy wywłaszczeniu nieruchomości. Wątpliwe jest jednak odszkodowanie na takich samych zasadach, gdy podział dokonywany jest na wniosek właściciela nieruchomości.

   Z uwagi na powyższe proszę o odpowiedź:

   6. Czy Pan Premier zauważa problem nierównego potraktowania gmin wobec właścicieli nieruchomości w wypłacie odszkodowań za drogi oraz istotne obciążenie z tego tytułu samorządów gminnych?

   7. Czy Pan Premier zauważa zasadność wyrównania pozycji obu stron przez wprowadzenie do ustawy zapisu, zgodnie z którym właściciele nieruchomości nie mogliby domagać się wypłaty odszkodowania po upływie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna, lub ewentualnie umożliwić gminie wprowadzenie opłaty adiacenckiej po upływie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna?

   8. Dlaczego właściciele gruntów, którzy występują o podział nieruchomości w celu ich sprzedaży, tym samym zobowiązując gminy do wyznaczenia dróg i wypłaty odszkodowania za grunt pod drogami, korzystają z tego samego prawa do odszkodowania jak podmioty przymusowo pozbawione własności?

   9. Czy w powyżej przedstawionej sytuacji Pan Premier zauważa konieczność pomocy samorządom gminnym przez dokonanie odpowiednich zmian w ustawie o gospodarce nieruchomościami, aby wyrównać pozycje obu stron i uwolnić gminy przed niesprawiedliwymi obciążeniami?

   Z poważaniem

   Poseł Renata Beger

   Warszawa, dnia 20 lutego 2006 r.